اسماء خَمسه: عبارتند از اَب ( پدر ) اَخ (برادر ) حَم ( پدر شوهر ) فم (دهان )؛ ذُو(صاحب ) . این اسمها ( اگر مضاف واقع نشوند دارای اعرا ب اصلی هستند)مانند
جاءَ اَخٌ > سلمتُ علی اَ خٍ ؛ رأیتُ اَخاً > اما اگر این اسمها مضاف واقع شوند
دارای اعراب فرعی بوده که در حالت رفع با واو ودر حالت نصب با الف ودر حالت جر با یا ء ختم میشوند مانند : ذَهَبَ اَخُوکَ (اخو فاعل مرفوع به واو ) ویا رأیتُ اَخاکَ( اخا مفعول منصوب به الف ) ویا تَکَلَمتُ مَعَ اَخیکَ (اخی مضافٌ الیه مجرور به یاء ) توجه ( در جملات یا (ابا عبدالله ) و یا( ابا الفضل ) کلمه ابا منادای مضاف ومنصوب به الف است )اسم از نظر حالت آخر : به چهاردسته تقسیم میشوند 1:اسم مقصور : اسمی است که با الف کوتاه ختم شود مانند : کبری ؛ دُنیا عُلیا ؛ مصطفی ؛مرتضی اسمهای مقصوردارای اعراب تقذیری (فرضی ) بوده ولذا اعراب رفع ونصب و جر آنها تقدیری میباشد (زیرا حرف آخر آنها الف است والف حرکت نمی پذیرد ) مانند :قالَ مصطفی ( مصطفی فاعل تقدیراً مرفوع ) رَأیتُ مصطفی ( مصطفی مفعول و تقدیراًمنصوب ) سَلَّمتُ علی مصطفی(مصطفی تقدیراً مجرور به حرف جرعلی) اسم منقوص : اسمیست که با یاء ما قبل مکسور ختم شود مانند القاضِی ؛ الکافِی الراضِی ؛ الشَّافی در اسم منقوص اعراب( رفع وجرّ) تقدیری ولی اعراب نصب ظاهریست ( زیرا ضمه وکسره بر یاء سنگین بوده و می اُفتد مانند ( حَکَمَ القاضی) فاعل تقدیراً مرفوع (رأیتُ القاضِیَ )مفعول منصوب به اعراب اصلی ویا (تَکَلَمتُ مَعَ القاًضِی) مضافٌ الیه تقدیراً مجرور ( نکته :اگر اسم منقوص نکره باشد در حالت رفع وجر حرف یاء ازآخر ان حذف وفقط تنوین جرّ می پذیرد مانند (قَامَ قَاضٍ ) فاعل تقدیراً مرفوع ولی درحالت نصب یاء حذف نمیشود مانند ( رأیتُ قاضِیَ) ؛مفعول منصوب به فتحه ( نَظَرتُ الی قاضٍ )تقدیزاً مجروربه حرف جر الی . (حَکَمَ قاضٍ علی جانٍ )
اسم ممدود: اسمی است که با ( اء )ختم شود مانند : زهراء ؛ حمراء ؛ صفراء (زرد) اسم صحیح الآخِر : اسمی است که مقصور یا منقوص ویا ممدود نباشد مانند :حَسن بیت ؛ المعلِّم ( اعراب اسم ممدود واسم صحیح الآخِر اصلی وظاهری است ) نکته :سومین قسمت از اعراب تقدیری اسم مصاف به یاء متکلم است که رفع ونصب وجر آن تقدیری است مانند مانند کلمه معلِّم در جملات : جاء معلِّمِی مانند ؛ رأبتُ معلّمِی ؛سلّمتُ علی معلّمِی ؛ کلمه معلّم در جمله اول فاعل تقدیراًمرفوع درجمله دوم مفعول تقدیراًمنصوب ودرجمله سوم تقدیراً مجروراست . چهارم :اعراب رفع مضارع ناقص هم تقدیری است مانند : یَدعُوُ که میشود یَدعُو ؛ و یَحکِیُ که میشود یَحکِی .
درس عربی از دروس شیرین دوران تحصیل دانش آموزان است اما متاسفانه آموختن آن بدلیل نبود آموزش های مناسب و کارشناسی شده به کابوسی برای اغلب دانش آموزان (حتی مستعدین) تبدیل شده است .